Uitgeverij nelissen | Geen verzendkosten: Aan de slag met teamcoaching | Marijke Lingsma | 9789024416950

Wie de slagvaardigheid en resultaatgerichtheid van een team wil vergroten moet sturen op de interactie binnen het team. Veel teamcoaches komen in de verleiding om te structureren en grip te houden op de processen in het team. Daarmee krijgen onderliggende denkpatronen in het team niet de kans aan de oppervlakte te komen. Het team leert dan niet van zijn eigen gedrag en blijft voor zijn proces op die manier afhankelijk van de teamcoach. In dit boek leert de teamcoach:

te kijken naar het team als een systeem
patronen te ontdekken in de communicatie binnen het team
op basis hiervan hier-en-nu interventies te maken
met het team een effectiefzoekproces aan te gaan
om te gaan met de paradox van sturen door los te laten

Op deze manier helpt de teamcoach het team steeds meer zelf te kunnen en willen oppakken. Aan de hand van praktische cases en schema`s wordt duidelijk hoe een interne of een externe coach teamcoaching vanuit systeemdenken kan toepassen. In het boek zijn voorbeelden van teamcoachingsbijeenkomsten opgenomen die de drempel verlagen om er werkelijk mee aan de slag te gaan.

Het boek is bestemd voor de managers die hun teamcoachcompetenties willen aanscherpen, P&O-adviseurs, externe coaches en trainers die werken in profitbedrijven en/of non-profitorganisaties. Zij zijn betrokken bij veranderingsprocessen. Zij zijn erop gericht medewerkers in een groep te coachen in het bereiken van resultaten. Dit boek is tevens nuttig voor studenten, opleiders en startende coaches die willen kennismaken met teamcoaching vanuit het systeemdenken.

Bij de vijfde herziene druk
De tekst is zodanig veranderd, waardoor de praktijk op de voorgrond komt en de theorie over systeemdenken erbij aansluit. Een aantal schema`s is aangepast. Het boek beslaat nu tien hoofdstukken, waardoor het geheel minder compact overkomt en luchtiger leest. Ook het bijbehorende Werkboek teamcoaching is herzien.

Voorwoord

Inleiding

1 Je krijgt wat je creëert
1.1 Inleiding
1.2 Drie ontevreden teams
1.3 De drie petten
1.4 Teamleren overtreft de mogelijkheden van de individuele aanpak
1.5 To teach = to learn
1.6 Samenvatting

2 Systeemdenken als belangrijkste kader
2.1 Inleiding
2.2 Circulair denken versus lineair denken
2.3 Door interactielijnen zichtbaar te maken, wordt de interactie bespreekbaar
2.4 Situaties bekijken vanuit systeemdenken
2.5 De essentie van systemen: feedback
2.6 Voorgrond - achtergrond
2.7 Hoofdregels bij communicatie
2.8 De vier succesfactoren van coaching
2.9 Samenvatting

3 De houding van de teamcoach
3.1 Inleiding
3.2 Aansluiting maken is een voorwaarde
3.3 Een goede coach lijkt lui
3.4 Wees een O.E.N. open, eerlijk en...nieuwsgierig
3.5 Creëer speelruimte
3.6 Structuur loslaten
3.7 Omgaan met valkuilen
3.8 Zelfreflectie
3.9 Samenvatting

4 Fasen in teamontwikkeling als werkplan
4.1 Inleiding
4.2 Een team heeft als eenheid een eigen kracht
4.3 De kwaliteit van de interactie bepaalt het niveau van de groep
4.4 De rode draad: vier niveaus van interactie
4.5 Groepseigenschappen zijn onvoorziene eigenschappen
4.6 Tussenstand van zaken

5 Het eerste niveau: M1, ikke en de rest kan stikken
5.1 Inleiding: de afdeling van Vivian
5.2 Kenmerken
5.3 Gedrag van medewerkers en leidinggevende
5.4 Onderliggende denkpatronen van een `M1-groep`
5.5 Coachen van een `M1-groep`: binding creëren

6 Het tweede niveau: M2, ik versus jij
6.1 Inleiding
6.2 Kenmerken
6.3 Gedragspatronen
6.4 Denkpatronen
6.5 Teamcoaching van een M2-Groep

7 Het derde niveau: M3, wij versus zij
7.1 Inleiding
7.2 Kenmerken
7.3 Gedragspatronen
7.4 Denkpatronen
7.5 Teamcoaching van een M3-team
7.6 Regressief M3-team

8 Het vierde niveau: M4, wij en zij
8.1 Inleiding
8.2 Kenmerken
8.3 Gedragspatronen
8.4 Onderliggende denkpatronen
8.5 Teamcoaching van een M4-team

9 Een goed begin bij AANVANG van de teamcoaching is het halve werk
9.1 Inleiding
9.2 Functionele Analyse
9.3 Taal als toegang tot mentale modellen
9.4 Transformationeel coachen is de ijsberg bespreekbaar maken
9.5 Het interventiemodel
9.6 Samenvatting

10 En nu aan de slag TIJDENS de teambijeenkomsten
10.1 Inleiding
10.2 De hier-en-nu situatie
10.3 De Gouden Driehoek
10.4 Loslaten van de controle
10.5 Het viercomponentenmodel
10.6 Leer groepsleden metacommunicatie
10.7 Ontwikkel nieuwe perspectieven
10.8 Double blind
10.9 Samenvatting

Epiloog

Geraadpleegde literatuur

Marijke Lingsma

Drs. Marijke Lingsma, Ambassadeur van het Coachen en Coach van het Jaar 2009, met als onderbouwing: ‘Inspirerend en toonaangevend’.

Marijke Lingsma is een voorbeeld van een Merk dat staat in de coachmarkt. Ze heeft een indrukwekkende staat van dienst en is... lees meer

Supervisie in opleiding en beroep, 2000 nr 4

In verband met de lengte van de recensie hebben wij alleen een deel van de conclusie weergegeven

De vraag is of degenen voor wie het boek bestemd is na bestudering ervan daadwerkelijk met teamcoaching aan de slag kunnen. Ik vrees van niet. Zoals meer boeken over (team)coaching lijdt ook dit boek aan twee euvels: een onhelder concept van coaching en (derhalve) ontoereikende methodiek. Lingsma hanteert een wel zeer ruime opvatting (12): Coachen is die stijl van begeleiden, waardoor anderen uit zichzelf in beweging komen. Vanuit die definitie richt een coach zich onder meer op (12, 19, 103):
- verdiepen van bewustzijn bij medewerkers over de effecten van eigen gedrag;
- nemen van verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het eigen gedrag;
- vergroten van regelmogelijkheden rond het werk: wat kunnen teamleden zelf doen?;
- verder ontwikkelen van persoonlijke en teamvaardigheden en het bevorderen van denkmogelijkheden van teamleden;
- vormgeving aan zelfsturing, zodat medewerkers kritischer worden en actiever in (mee)denken en handelen;
- gezamenlijke nieuwe, gewenste ervaringen opdoen;
- onderliggende denkpatronen of dieptestructuren in beweging krijgen en een groep (of team), in een volgende fase, op hoger
  interactie- en ontwikkelingsniveau krijgen.

Er wordt niet aangeven waarom dat zou moeten; het waartoe van het in beweging komen wordt nergens aangeduid, behalve om in de volgende fase te komen. De auteur heeft kennelijk geen duidelijk beeld van organisaties en van de plaats van teams daarin. De groep gaat swingen (22) en dat lijkt een doel op zich.
(Hans Bennink)

Financieel Economische Tijd, 21-4-2000

Over Teamcoaching werd en wordt veel geschreven, dat geeft Marijke Lingsma grif toe, maar voor haar bestaat er nog altijd een lacune tussen de theorie en de praktijk. Een lacune die zij hoopt te vullen met dit boek. Vanuit haar praktijk als systeemdenker en door haar persoonlijke passie probeert zij te achterhalen hoe het proces van teamcoaching in elkaar zit en hoe je daar mee omgaat.
"Coachen", definieert ze, "is een stijl van begeleiden waardoor anderen uit zichzelf in beweging komen." Maar hoe doet de teamcoach dat? Hij moet het bewustzijn van zijn medewerkers verdiepen met betrekking tot hun eigen gedrag, neemt en deelt verantwoordelijkheid en bepaalt de individuele grenzen van die medewerkers. Hij helpt hen ook hun individuele vaardigheden te ontwikkelen, maar ook de vaardigheden die ze in dat team nodig hebben. Zij moeten ook aan zelfsturing doen, daar geeft de coach vorm aan. Ze te horen geen makkelijke job. Want terwijl hij zich met zijn team bezighoudt, moet de coach ook zowel naar de totaliteit van het bedrijf kijken als oog hebben voor markt en klanten.
Maar een mens kan doorgaans meer dan hij zelf denkt, besluit Lingsma.

Baak!, April 2000

Coaching houdt meer in dan het voeren van begripvolle tweegesprekken met individuele medewerkers. Ook de interacties tussen de leden van het team moeten aan bod komen. Een goede coach helpt een team om zelfsturend te worden.
Dit boek geeft de teamcoach - en daarmee het team - inzicht in de groepsprocessen en reikt gereedschap aan op het gebied van meta-communicatie (communicatie over communicatie). De coach zelf stelt zich daarbij zeer terughoudend op en geeft het goede voorbeeld in zelfreflectie. Uiteindelijk kan het team ook zonder de coach. Het boek bevat veel voorbeeldgesprekken, figuren en schema`s.

Markant, Februari 2002

Zelfsturende teams, teambuilding: de manager van nu moet loslaten en het team zelfstandig laten opereren. Dat betekent niet dat een manager zijn handen zomaar van een team af kan trekken. Integendeel, de manager kan door actieve teamcoaching een team tot een eenheid maken waardoor het slagvaardig en resultaatgericht zal werken. In "Aan de slag met teamcoaching" leert de coachende manager (de "teamcoach") kijken naar het team als een systeem, patronen ontdekken in de communicatie binnen het team, interventies maken, met het team een effectief zoekproces aan te gaan en om te gaan met de paradox van sturen door los te laten. Het aardige van het boek is dat het proces van teamcoaching centraal staat. Dingen die daaraan voorafgaan, zoals over welke competenties een coach dient te beschikken, komen niet aan bod. Hierdoor wordt meteen op de kern ingegaan, namelijk het op gang brengen en houden van een groepsproces waarin iedereen optimaal functioneert en optimale resultaten bereikt.
Het boek is uiteraard bedoeld voor leidinggevenden maar ook voor P&O-adviseurs, externe coaches en trainers interessant.

Onderwijs en Gezondheidszorg, Juni 2000

In verband met de lengte van de recensie hebben wij alleen het eerste en laatste gedeelte weergegeven

"Voetbal is oorlog!" Deze metafoor van Rinus Michels maakt duidelijk dat voetbal meer pretenties heeft dan elkaar sec de bal toespelen. Sinds een aantal maanden weten we dat Michels ook een "echte" coach is geweest. Iemand die geprobeerd heeft te doceren, adviseren en instrueren. En dat alles met veel voetbalsucces. Ook Marijke Lingsma als sociaal pedagoog en ongeduldige ex-psychotherapeute mede-eigenaar van het opleidingsbureau Van Harte & Lingsma Management en Organisatie bv te Leiden publiceerde tegelijkertijd bij Uitgeverij Nelissen te Baarn in de PM-reeks het boek "Aan de slag met teamcoaching". Aan de slag wil zeggen: geen commando, bevelen, maar interactie en communiceren! En daarin schuilt meteen de methodiek van de coach.

[...]

Wat is de kracht van het boek? Het boek laat zien dat coaching meer is dan commanderen! Coaching is geen oorlog maar geënt op interactie en communicatie. Het brengt teams op een hoger plan en draagt uiteindelijk bij tot zelfsturing. Verder de vele schema`s, praktijkcases en figuren. Hierdoor kan iedere coach zelfontdekkend op pad om zich zelfreflecterend teamcoaching eigen te maken. Lingsma is er in geslaagd om vanuit systeemdenken, wat voor door Watzlawick werd geïntroduceerd, naar coachingsprocessen te kijken. Een aanrader voor verzorgenden/verpleegkundigen zelf, maar vooral ook voor praktijkopleiders in de zorginstellingen die in hun werk vanuit zingeving en resultaatgerichtheid verantwoordelijk zijn voor de coaching van anderen.

Biblion, September 2003

Zelf stelt de schrijfster in haar boek dat de vele boeken over zelfsturende teams een leemte achterlaten en de vraag `hoe nu verder in de praktijk?` onbeantwoord laten. In haar boek probeert zij die leemte in te vullen en het belang van coachen in organisaties aan te tonen. Het draait dus om leidinggeven (coachen) en daarbij de medewerkers zelf laten nadenken over de effecten van het eigen gedrag. Lingsma benadert het leidinggeven vanuit haar werkterrein, de psychologie, en haar visie richt zich vooral op het zelfbewustzijn van de medewerkers en nieuwe manieren van communicatie. In het boek worden gesprekken tussen coach (de leidinggever) en medewerkers gedetailleerd weergegeven. In de praktijk is de theorie van de auteur zeer bruikbaar, al doet deze sterk denken aan het managementconcept `interactive skills`: het systeemdenken binnen het kader van een perfecte communicatie, leidend tot de gewenste doelstellingen. Het boek is vlot geschreven en prettig leesbaar.

Biblion, September 2007

Zelf stelt de schrijfster in haar boek dat de vele boeken over zelfsturende teams een leemte achterlaten en de vraag `hoe nu verder in de praktijk?` onbeantwoord laten. In haar boek probeert zij die leemte in te vullen en het belang van coachen in organisaties aan te tonen. Het draait dus om leidinggeven (coachen) en daarbij de medewerkers zelf laten nadenken over de effecten van het eigen gedrag. Lingsma benadert het leidinggeven vanuit haar werkterrein, de psychologie, en haar visie richt zich vooral op het zelfbewustzijn van de medewerkers en nieuwe manieren van communicatie. In het boek worden gesprekken tussen coach (de leidinggever) en medewerkers gedetailleerd weergegeven. In de praktijk is de theorie van de auteur zeker bruikbaar, al doet deze sterk denken aan het managementconcept `interactive skilIs`: systeemdenken binnen het kader van een perfecte communicatief leidend tot de gewenste doelstellingen. Het boek is vlot geschreven en prettig leesbaar. Ongewijzigde herdruk. Redactie

Amelior.be Magazine, September/Oktober/November 2006

Wie de slagvaardigheid en resultaatgerichtheid van een team wil vergroten moet sturen op de interactie binnen het team. Veel teamcoaches komen in de verleiding om te structureren en greep te houden op de processen in het team. Daarmee krijgen onderliggende denkpatronen in het team niet de kans aan de oppervlakte te komen. Het team leert dan niet van zijn eigen gedrag en blijft voor zijn proces afhankelijk van de coach.
In dit boek leert de teamcoach:
.  te kijken naar het team als systeem;
.  patronen te ontdekken in de communicatie binnen het team;
.  op basis hiervan hier-en-nu interventies te maken;
.  met het team een effectief zoek-proces aan te gaan;
.  om te gaan met de paradox van sturen door los te laten.

Een en ander wordt duidelijk gemaakt met praktische cases en schema`s. Er zijn ook voorbeelden van teamcoachbijeenkomsten opgenomen.