Uitgeverij nelissen | Geen verzendkosten: Competentiegericht opleiden en leren | Ton Rijkers | 9789024417438

Het boek gaat over competenties die een praktijkbegeleider moet bezitten om deelnemers aan het secundair beroepsonderwijs die hun opleiding in de praktijk en op school volgen tot vakmensen op te leiden. Dit boek is gericht op het verwerven van kennis, vaardigheden en houding.

De invoering van het competentiegericht onderwijs, volgens de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB), vereist dat bedrijven en instellingen een nadrukkelijker rol spelen bij de opleiding en begeleiding van leerlingen, stagiairs en deelnemers aan de beroepsbegeleidende of aan de beroepsopleidende leerweg.

Aan de oorsprong van dit boek liggen praktijkervaringen, vragen van praktijkbegeleiders over competentiegericht opleiden en leren en de veranderingen in het onderwijssysteem. De inhoud van dit boek richt zich op de vier kerncompetenties:
beroepsonderwijscompetenties
begeleidingscompetenties
opleidingscompetenties
coachingscompetenties

Dit boek is bestemd voor degenen die betrokken zijn bij de beroepsbegeleidende leerweg in de leerbedrijven en bij de beroepsopleidende leerweg op de regionale opleidingencentra.

Voorwoord

Inleiding

Beroepscompetenties praktijkbegeleider

Deel 1 Competentiegerichte beroepsopleiding

1 Beroepsbegeleidende leerweg
1.1 De nieuwe opleidingssituatie
1.2 Secundair beroepsonderwijs
1.3 Wet Educatie en Beroepsonderwijs
1.4 De kwalificatiestructuur
1.5 Opbouw opleidingssysteem
1.6 Verantwoordelijkheden
1.7 Opdracht 1

2 Compententiegericht opleiden in het bedrijf
2.1 Opleiden en produceren
2.2 Wel of niet opleiden
2.3 Kosten en opbrengsten
2.4 Taken en functies praktijkbegeleider
2.5 Competenties praktijkbegeleider
2.6 Spin in het opleidingsweb
2.7 Opdracht 2

3 Competentiegerichte leer- en hulpmiddelen
3.1 Al dat administratieve gedoe
3.2 Opbouw van de portfolio
3.3 Planning en registratie in praktijk en theorie
3.4 Structuur en opbouw werkboek
3.5 Werken met het werkboek
3.6 Beoordelen en evalueren competenties
3.7 Opdracht 3

4 Competentiegericht beoordelen en examineren
4.1 Nu weer een proeve van bekwaamheid
4.2 Een volledig portfolio
4.3 Beoordeling van opdrachten in de praktijk
4.4 Beoordeling van opdrachten in de werkboeken
4.5 Beoordeling van theoretische kennis
4.6 Beoordeling van een proeve van bekwaamheid
4.7 De uiteindelijke diplomering
4.8 Meer of minder geschikt
4.9 Opdracht 4

Deel 2 Competent leren en begeleiden

5 Ontwikkeling competentie
De competente beroepsbeoefenaar
Ontwikkeling beroepscompetenties
Leren en zelfsturing
Van beginnende deelnemer tot zelfsturende medewerker en bbl-kwalificaties
Trapsgewijze ontwikkeling
Opdracht 5

6 Leren en leerstijlen
6.1 Nieuwe deelnemers
6.2 Leren als doel
6.3 Leren van ervaringen
6.4 Leren in de praktijk
6.5 Instrueren en leren
6.6 Van leren naar delegeren
6.7 Opdracht 6

7 Studeren en registreren
7.1 Zappen is veel gemakkelijker
7.2 Instructieteksten bestuderen
7.3 Leerstijlen van deelnemers
7.4 Schriftelijk communiceren
7.5 Schrijven van een studieverslag
7.6 Structuur en registratie in besprekingen
7.7 Richtlijnen duidelijk schrijven
7.8 Registratie leer- en hulpmiddelen
7.9 Opdracht 7

8 Leren en begeleiden
8.1 Verschillen in leertempo
8.2 Verantwoordelijkheid voor opleiden en leren
8.3 Van begeleid naar zelfstandig leren en werken
8.4 De ontwikkeling van de deelnemer
8.5 De invloed van de praktijkbegeleider
8.6 Overzicht stapsgewijze ontwikkeling
8.7 Opdracht 8

Deel 3 Competent opleiden en sturen

9 Selecteren en introduceren
9.1 Kiezen en opvangen
9.2 Selecteren
9.3 Introduceren
9.4 Opzet introductieprogramma
9.5 Introductiegesprek
9.6 Opdracht 9

10 Begeleid werkboek

11 Voorbereiden en instrueren

12 Beoordelen en evalueren

Deel 4 Competent begeleiden en coachen

13 Houding en motivatie

14 Communicatie en feedback

15 Samenwerken en overleggen

16 Coachen en gespreksvoering

Samenvatting

Informatiebronnen

Opdracht leerstijlen

Bijlagen

Publicaties

Ton Rijkers

Ton Rijkers heeft jarenlange ervaring als manager, adviseur en trainer. Momenteel houdt hij zich bezig met het geven van lezingen en cursussen. Van zijn hand verschenen diverse boeken over coachen, leren en leidinggeven.

lees meer

Tijdschrift voor Lerarenopleiders, Februari 2007

Het boek gaat over de competenties die nodig zijn om deelnemers aan het secundair beroepsonderwijs beter te kunnen opleiden en begeleiden bij hun competentie gericht leren op de werkplek en op school. In vier delen worden achtereenvolgens beroepsonderwijscompetenties, begeleidingscompetenties, opleidingscompetenties en coachingscompetenties beschreven. Het boek is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het opleiden van leerlingen aan de beroepsbegeleidende of aan de beroepsopleidende leerweg.
Ton Rijkers is werkzaam als adviseur en trainer en mede betrokken bij het opleiden van praktijkbegeleiders. (GG.)

Onderwijs en Gezondheidszorg, Juni 2006

De Bve-sector is in verandering en beweging! Op landelijk niveau wordt door kenniscentra een nieuwe competentiegerichte kwalificatie structuur ontwikkeld, die docenten in de roc`s moeten invoeren. Competentiegericht onderwijs is hot! En tegelijkertijd is het voor docenten een hele klus om vanuit de huidige kwalificatiedossiers competentiegericht beroepsonderwijs te ontwikkelen. Docenten ontwikkelen competentiegericht beroepsonderwijs samen met de praktijkbegeleiders uit de bedrijven en instellingen.
Competentiegericht leren vindt immers binnen de muren van de school als in de beroepspraktijk zelf plaats. Algemeen wordt erkend dat leren in de beroepspraktijk een belangrijk instrument is voor de ontwikkeling van vakbekwaamheid. Ton Rijkers schreef voor praktijkbegeleiders hierover een boek. Hij legt in vier delen uit hoe praktijkbegeleiders studenten uit het mbo competentiegericht moeten begeleiden. Rijkers richt zich in dit boek op de praktijkbegeleiders van de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In vier delen wisselt hij theorie met praktijkoefeningen af.

Het eerste deel van het boek gaat over de competentiegerichte beroepsopleiding. In dit eerste deel wordt ingegaan op de wettelijke veranderingen die het gevolg zijn van de invoering van de nieuwe kwalificatiestructuur. De auteur beschrijft de aspecten die samenhangen met het leren in de praktijk zelf. Het gaat hierbij vooral om competenties, taken en functies van de praktijkbegeleider zelf.
De praktijkbegeleider wordt in dit deel ingeleid in een aantal competentiegerichte leer- en hulpmiddelen als portfolio, werkboeken, proeven van bekwaamheid en de wijze waarop studenten in de praktijk worden beoordeeld.
Het tweede deel gaat over competent leren en begeleiden. In dit deel wordt uitgelegd hoe de praktijkbegeleider de student moet begeleiden bij het leren en studeren. De praktijkbegeleider moet hierbij rekening houden met de leerstijl en de ontwikkelingsfase van de student. Belangrijk is dat de praktijkbegeleider precies weet welke beroepscompetenties de student moet verwerven en hoe de opleider hierop moet inspelen. De praktijkbegeleider kan pas goed inspelen op de beroepscompetenties van de student als hij inzicht heeft in de leerstijl van de student. Gezamenlijk onderzoeken beiden de leerstijl van de student en behandelen allerlei werkvormen die met het zelfstandig leren van de student samenhangen.
Het derde deel gaat over competent opleiden en sturen. In dit deel wordt de praktijkbegeleider geconfronteerd met het sturen en coachen van studenten bijvoorbeeld door goede instructies te geven, studenten te beoordelen door evaluatie van hun competenties.
Hiervoor moeten door de praktijkbegeleider goede introductieprogramma`s worden opgezet. Tegelijkertijd moet de praktijkbegeleider de student begeleiden door instructies te geven. Hiervoor worden in het boek een aantal communicatieve vaardigheden behandeld.
Het vierde deel gaat over begeleiden en coachen. In dit deel worden de coachingscompetenties van de praktijkbegeleider aan de orde gesteld. Het gaat hierbij om aspecten als: houding, motivatie, communicatie, feedback geven, samenwerken, overleggen, en goede begeleidingsgesprekken met studenten kunnen voeren.
Veel boeken richten zich op docenten, onderwijskundigen, of onderwijsmanagers. Dit boek is hierop een uitzondering. Voor praktijkbegeleiders zijn maar weinig boeken geschreven. Dit boek blinkt uit in helder en ongecompliceerd taalgebruik, gestructureerde opbouw, samenhangende inhoud waarbij theorie wordt afgewisseld met praktijk en wordt aangesloten bij competentiegericht onderwijs en competentiegerichte kwalificatiestructuur.
Tegelijkertijd draagt dit boek bij aan de professionalisering van de praktijkbegeleiders en praktijkopleiders en biedt tegelijkertijd inzicht in de begeleidingsmethodieken die zowel bol- als bbl-studenten in de zorginstellingen nodig hebben. Met dit boek kan de kloof tussen onderwijs- en arbeidspraktijk worden gedicht. Competentiegericht opleiden is namelijk de verantwoordelijkheid van school én zorginstelling.