Uitgeverij nelissen | Geen verzendkosten: Intervisie bij werkproblemen | Jeroen Hendriksen | 9789024414581

Intervisie is laagdrempelig, want het vraagt niet om deskundige begeleiders. Intervisie doet juist een beroep op ieders deskundigheid als deelnemer, beroepsbeoefenaar en adviseur. Samen de klus klaren, mits je bereid bent naar elkaar te luisteren, op elkaar in te gaan en het leiderschap wisselend op je te nemen. De intervisiegroep is in hoge mate zelfsturend en zelflerend. Als hulpmiddel bij intervisie introduceert de auteur, samen met enkele co-auteurs, een aantal voor intervisie bewerkte methoden die hun praktisch nut bewezen hebben. Besproken worden de incidentmethode, profielbeschrijving en krachtenveldanalyse, de Balintmethode en de methode Raguse.

Met medewerking van:
Hanneke Elich
Ineke Hamstra
Harry Veendrick

Voorwoord

1. Een lange leerweg

2. Een oriëntatie op intervisie
2.1 Inleiding
2.2. Wat is intervisie?
2.3 Doelen en functies van intervisie
2.4 Leren van elkaars werkproblemen
2.5 Intervisie vraagt zelfsturing en structuur
2.6 Het inventariseren van problemen
2.7 Keuze van een gespreksleider en de probleemkeuze
2.8 Probleemformulering
2.9 Vragen stellen
2.10 Gedragsverandering en feedback
2.11 Basismodel voor het intervisiegesprek
2.12 Afronding

3. Themagecentreerde interactie als grondhouding voor intervisie
3.1 Inleiding
3.2 Wat is themagecentreerde interactie?
3.3 Een systeem met een visie
3.4 Methodische uitgangspunten
3.5 De stap naar intervisie
3.6 Voorwaarden
3.7 De praktijk van themagecentreerde interactie
3.8 Afronding

4. De incidentmethode
4.1 Wat is de incidentmethode
4.2 Doelstellingen
4.3 Voorwaarden
4.4 Fasering
4.5 Oefenen van gedrag
4.6 Beoordeling van de incidentmethode
4.7 Overzicht in de incidentmethode

5. De krachtenveldanalyse
5.1 Wat is een krachtenveldanalyse?
5.2 Fasering en werkwijze
5.3 Evaluatie van de krachtenveldanalyse
5.4 Overzicht krachtenveldanalyse

6. De profielbeschrijving
6.1 Wat is een profielbeschrijving?
6.2 Werkwijze
6.3 Verdieping van het profiel
6.4 Fasering
6.5 Evaluatie van de profielbeschrijving
6.6 Overzicht profielbeschrijvingen

7 De Balint-methode (Ineke Hamstra)
7.1 Wat is de Balint-methode
7.2 Voorwaarden
7.3 Werkwijze
7.4 Fasering
7.5 Variaties
7.6 Evaluatie van de Balint-methode
7.7 Overzicht Balint-methode

8 De methode Raguse (Hanneke Elich)
8.1 Wat is de methode Raguse?
8.2 Voorwaarden
8.3 Werkwijze
8.4 Fasering
8.5 Evaluatie van de methode Raguse
8.6 Overzicht methode Raguse

9. Terugkerende thema`s bij intervisie
9.1 Inleiding
9.2 Macht en onmacht
9.3 Weerstanden
9.4 Problemen met problemen
9.5 Intervisie hier en nu
9.6 Slotoverweging

Bijlage 1 De intervisieregels
Bijlage 2 Het intervisiecontract
Bijlage 3 Module probleemoplossing en intervisie

Literatuur

Over de auteurs

Jeroen Hendriksen

Lees hier het interview `De boekenkast van Jeroen Hendriksen, lerende coach` dat Joep Schrijvers maakte voor... lees meer

Biblion, 20-11-2007

De auteurs, adviseurs op sociaal-psychologisch terrein, bieden een gestructureerde aanpak voor het bespreken van werkproblemen. Intervisie zien zij als een soort `zelfhulpmethode` waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen ondersteunen bij het reflecteren op werkvragen. Hun voorkeur voor structuur is om snelheid en diepgang in een themagecentreerde interactie aan te brengen. Zij behandelen de doelen, werkwijze, fasering inclusief tijdsduur en toepassingen van een aantal intervisiemethoden. Een groep kan daaruit zelf kiezen op basis van haar geidentificeerde probleemsituatie. Zij besluiten met valkuilen en beperkingen. In de bijlagen zijn intervisieregels, een voorbeeld intervisiecontract en een uitgewerkte aanpak opgenomen. Het boek heeft een gestructureerde lay-out: veel opsommingen, regels in kaders, samenvattingen in tabellen, praktijksituaties in aparte alineaopmaak, slechts enkele figuren en is daardoor erg toegankelijk. Het is een praktisch ondersteunend boek, bestemd voor medewerkers met voldoende reflectievermogen en collega`s in een vergelijkbare werksituatie. Geactualiseerde en herziene druk, waarin de auteurs nieuwe ervaringen en inzichten hebben verwerkt. Met een losse bijlage. Vervanging aangeraden. Redactie

Biblion, April 2003

De auteurs, adviseurs op sociaal-psychologisch terrein, bieden een gestructureerde aanpak voor het bespreken van werkproblemen. Intervisie zien zij als een soort `zelfhulpmethode` waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen ondersteunen bij het reflecteren op werkvragen. Hun voorkeur voor structuur is om snelheid en diepgang in een themagecentreerde interactie aan te brengen. Zij behandelen de doelen, werkwijze, fasering inclusief tijdsduur en toepassingen van een aantal intervisiemethoden. Een groep kan daaruit zelf kiezen op basis van haar geïdentificeerde probleemsituatie. Zij besluiten met valkuilen en beperkingen. In de bijlagen zijn intervisieregels, een voorbeeld intervisiecontract en een uitgewerkte aanpak genomen. Het boek heeft een gestructureerde lay-out: veel opsommingen, regels in kaders, samenvattingen in tabellen, praktijksituaties in aparte alineaopmaak, slechts enkele figuren en is daardoor erg toegankelijk. Het is een praktisch ondersteunend boek, bestemd voor medewerkers met voldoende reflectiemogelijkheden en collega`s in vergelijkbare werksituatie.

Baak!, December 2000

Intervisie kan gezien worden als een soort `zelfhulpmethode` waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen helpen om werkproblemen op te lossen. De praktische ervaringen van de auteur in het zowel procesgericht als taakgericht structureren van intervisiebijeenkomsten vormden de leidraad van dit (inmiddels in de negende, geheel herziende druk verschenen) boek. Intervisie is laagdrempelig, want het vraagt juist niet om deskundige begeleiding. De auteur beschrijft de incidentmethode, profielbeschrijving en krachtendveldanalyse, de Balint-methode en de methode Raguse, Vergezeld van veel ervaringsvoorbeelden en overzichten.

Managementboek Magazine, Juli 2002

In dit boek over intervisie wordt gezocht naar een gestructureerde aanpak van belangrijke maar vaak onbesproken problemen op het werk. Intervisie kan worden gezien als een soort "zelfhulpmethode" waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen helpen om werkproblemen op te lossen. De auteur heeft als intervisant samen met anderen jarenlang met intervisie gewerkt. Zijn praktische ervaringen in het zowel procesgericht als taakgericht structureren van intervisiebijeenkomsten vormen de leidraad van dit boek. Intervisie is laagdrempelig, want het vraagt juist niet om deskundige begeleiding. Intervisie doet een beroep op ieders deskundigheid als beroepsbeoefenaar en probleemoplosser. Samen kun je de klus klaren, mits je bereid bent naar elkaar te luisteren, op elkaar in te gaan en het leiderschap wisselend op je te nemen. Als hulpmiddel hierbij introduceert de auteur een aantal methoden: de Balint-methode, de themagecentreerde interactie en de methode Raguse. Dit praktijkgedeelte van het boek, dat vergezeld gaat van veel ervaringsvoorbeelden en overzichten, is van groot belang voor de praktijkwerker die zich aangetrokken voelt tot intervisie.

Meso Magazine, November 2000

Intervisie is laagdrempeling, want het vraagt niet om deskundige begeleiders. Volgens de samensteller van dit boek is intervisie: collegiale ondersteuning met betrekking tot onderlinge advisering bij werkproblemen in een leergroep bestaande uit gelijken die binnen een vastgestelde structuur tot inzichten en oplossingen tracht te komen in een zelfsturend en op reflectie gericht proces. In één zin zijn hiermee alle aspecten genoemd die bij intervisie van belang zijn. Intervisiegesprekken kunnen op dire niveaus gevoerd worden:
- concreet niveau. Intervisie kan heel behulpzaam zijn om op dit niveau voor (meer gesloten) resultaten te zorgen die tevens erg bevredigend kunnen zijn. Dit niveau speelt het minst sterk in op gedragsverandering.
- adviesniveau. De probleeminbrenger krijgt in een intervisie vijf tot tien adviezen aangereikt en geeft aan met welk advies hij of het beste uit de voeten kan.
- reflectieniveau. Een meer gevorderde groep met een meer professionele achtergrond kan meer reflectief gaan werken. Z`on groep sluit niet af met concrete adviezen maar laat bewust open einden. Er wordt stof tot overdenking geboden om tot nieuwe inzichten te komen.

Ervaringen en lessen die opgedaan worden bij intervisie volgens het schema dat Kolb ontworpen heeft voor leerprocessen. Vanuit concrete ervaringen, gaat het naar reflectie op die waarnemingen, het veralgemeniseren van die waarnemingen en het vervolgens uitproberen in nieuwe situaties. Naast deze algemene introductie geeft het boek een aantal technieken die gebruikt kunnen worden bij het op gang brengen van intervisieprocessen. Sommige (incidentmethode, krachtenveldanalyse) lijken bekender dan andere (themagecentreerde interactie, de Balint en Raguse methode), maar op zich zijn ze alle bruikbaar. De auteur is parttime directeur van een academie voor haptonomie. Diverse anderen die een bijdrage hebben geleverd zijn afkomstig uit de onderwijsbegeleiding en enige feeling met de sector lijkt daarmee gegarandeerd. Voor scholen die met intervise aan de slag willen biedt dit boek goede aanknopingspunten. Het geheel maakt wel een tamelijk zachte indruk, en dan dreigt vaak het risico dat onderwijsrelevante aandachtspunten zoals professionalisering van de docent, kwaliteit van het onderwijs wat teveel naar de achtergrond dreigen te verdwijnen.

Zorginstellingen, Oktober 2000

In elke organisatie komen wel eens werkproblemen voor. Een van de manieren om daar samen een oplossing voor te zoeken is intervisie. In de geheel herziene versie van het boek "Intervisie bij werkproblemen" leidt Jeroen Hendriksen de lezer langs de verschillende methoden die een rol kunnen spelen bij intervisie. Samen de klus klaren en op elkaar ingaan staat daarbij voorop. Van Jeroen Hendriksen verschenen eerder "Begeleid intervisie model" en "Collegiale consultatie".

SPH, Oktober 2000

In dit boek over intervisie wordt een gestructureerde aanpak voor het bespreken van werkproblemen gepresenteerd. Intervisie wordt gezien als een soort "zelfhulpmethode" waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen ondersteunen bij het reflecteren op werkvragen. De auteur heeft jarenlang met intervisie gewerkt. Tijdens deze periode heeft hij vorm gegeven aan de taakgerichtheid van intervisie. Resultaten versterken immers de motivatie.Tevens heeft hij de proceskant van intervisie en de uitwerking van een gespreksmodel beschreven.

Intervisie is laagdrempelig, want vraagt niet om deskundige begeleiders. Intervisie doet juist een beroep op ieders deskundigheid als deelnemer, beroepsbeoefenaar en adviseur. Samen de klus klaren, mits je bereid bent naar elkaar te luisteren, op elkaar in te gaan en het leiderschap wisselend op je te nemen. De intervisiegroep is in hoge mate zelfsturend en zelflerend. Als hulpmiddel bij intervisie introduceert de auteur, samen met enkele co-auteurs, een aantal voor intervisie bewerkte methoden die hun praktisch nut bewezen hebben. Besproken wordt onder meer de incidentmethode, profielbeschrijving, de krachtenveldanalyse, de Balintmethode en de methode Raguse.

Zadkine, Oktober 2008

In dit boek over intervisie wordt een gestructureerde aanpak voor het bespreken van werkproblemen gepresenteerd. Intervisie wordt gezien als een soort `zelfhulpmethode` waarmee collega`s elkaar op eigen kracht kunnen ondersteunen bij het reflecteren op werkvragen.

Over de auteur:
Jeroen Hendriksen werkt als trainer-adviseur voor de Associatie voor Coaching in Aarle-Rixtel. Daarvoor is hij langdurig werkzaam geweest als directeur in het beroepsonderwijs en als zelfstandig trainer-adviseur. Hij studeerde Sociale Pedagogiek.

De schrijver heeft jarenlang met intervisie gewerkt. Gedurende deze periode heeft hij vorm gegeven aan de taakgerichtheid van intervisie. Resultaten versterken immers de motivatie. Tevens heeft hij de proces kant van intervisie ontwikkeld door de presentatie van een methodiek voor intervisie en de uitwerking van een gespreksmodel.
Als hulpmiddel bij intervisie introduceert de auteur, samen met enkele co-auteurs, een aantal voor intervisie bewerkte methoden die hun praktisch nut bewezen hebben.

Het boek omvat 9 hoofdstukken.

Hoofdstuk 1: Een lange leerweg
In dit hoofdstuk wordt de leerweg beschreven: van een zeer gestructureerde vorm van werken met intervisie naar een vrijere opvatting in relatie tot de ontwikkeling die de beschreven intervisiegroep in de loop van de tijd (3 jaar) heeft doorgemaakt.

Hoofdstuk 2: Een oriëntatie op intervisie
Dit hoofdstuk begint met een herkenbaar probleem in de vorm van een situatieschets. Wat onder intervisie wordt verstaan wordt vanuit verschillende benaderingswijzen of bronnen omschreven. Op basis van de omschrijving worden doelen en functies genoemd. Oplossingen worden op verschillende mentale niveaus bereikt. De functies van de intervisiegroep kunnen net als de doelstellingen van elkaar verschillen. De leercyclus van Kolb is van belang voor het intervisieproces en wordt in dit hoofdstuk uitgewerkt. Verder wordt er aandacht geschonken aan het stellen van vragen en positieve feedback.
Er wordt een basismodel gegeven voor het intervisie-gesprek.

Hoofdstuk 3: Themagecentreerde interactie als grondhouding voor intervisie
Het intervisie-gesprek speelt zich af binnen de leergroep. Deze moet daartoe voldoende capaciteit in huis hebben. Themagecentreerde actie wordt zó belangrijk beschouwd, dat deze in haar werkwijze als het ware de grondhouding voor intervisie bevat. Wat themagecentreerde intervisie inhoudt wordt in dit hoofdstuk uitvoerig beschreven.

Hoofdstuk 4: De incidentmethode
In dit hoofdstuk wordt de incidentmethode als werkvorm beschreven die gebruikt wordt bij deskundigheidsbevordering. Aan de hand van enkele opdrachten wordt inzichtelijk gemaakt, hoe de incidentmethode kan worden toegepast. De plussen en minnen van de methode worden schematisch samengevat.

Hoofdstuk 5: De krachtenveldanalyse
De krachtenveldanalyse (ontwikkeld door Kurt lewin) staat in dit hoofdstuk centraal. De verschillende fasen worden uitgewerkt en zo hanteerbaar gemaakt voor intervisie.

Hoofdstuk 6: De profielbeschrijving
Wat mensen ook schrijven over hun werksituatie, in een profiel zit altijd voldoende materiaal om op in te gaan. Er worden tips gegeven voor het schrijven van een profiel aan de hand van gestructureerde criteria. Daarnaast doorloopt een profielbeschrijving verschillende fasen.

Hoofdstuk 7: De Ballint- methode
De methode van Ballint, Hongaars arts en psychoanalyticus heeft deze methode in de jaren vijftig al ontwikkeld. De methode biedt leermogelijkheden, maar stelt als voorwaarde dat de begeleider van de groep een aantal vaardigheden bezit. Een uitwerking van de Ballint-methode geschikt voor intervisiegroepen wordt toegelicht.

Hoofdstuk 8: De methode Raguse
Het intervisiemodel van Raguse is vooral geschikt om een beter begrip te krijgen voor individuele probleemgevallen en moeilijk situaties in het groepswerk. Ook in dit hoofdstuk wordt uitvoerig ingegaan op de voorwaarden en werkwijze.

Hoofdstuk 9: Terugkerende thema`s bij intervisie
In dit meer bespiegelende laatste hoofdstuk worden de gezichtspunten van de auteurs nog eens samengevat. Intervisieproblemen als machttegenstelling, weerstanden, problemen met problemen en projecties in de intervisiegroep komen aan de orde.

De bijlagen bevatten regels voor intervisie, een intervisiecontract en een uitgewerkte module Probleemoplossing en Intervisie.

Dit boek is een zeer handzaam boek voor trainers, docenten en praktijkopleiders en verder voor managers/leidinggevenden in organisaties in de gezondheidszorg, onderwijs en welzijn.

Deze recensie is geschreven door Carla Nuyten.