Uitgeverij nelissen | Geen verzendkosten: De geheimen van de groep | Piet Weisfelt | 9789024417223

In dit boek wordt beschreven hoe in systemen (groepen en organisaties) een groepsdynamisch proces tot ontwikkeling komt dat bepalend is voor het rendement van het systeem. Dit proces wijkt in hoge mate af van wat in de klassieke groepsdynamica wordt bechreven. Elementen als hechting aan het systeem, de ontwikkeling van het leiderschap, de emotionele ontwikkeling van het syteem en de ontwikkeling van ziekte en gezondheid van het systeem worden duidelijk beschreven.

Daarnaast wordt uitgebreid aandacht gegeven aan strategieën en interventies die noodzakelijk zijn om dit proces in goede banen te leiden. In dit boek wordt op een diepgaande manier beschreven hoe het ontwikkelingsproces van een systeem kan worden begeleid. Beschreven wordt hoe met de juiste aansturing van dit proces wezenlijke en blijvende veranderingen in groepen en organisaties kunnen worden bewerkstelligd.

Dit is een boek voor opleiders, trainers, coaches, adviseurs en leidinggevenden die zich bezighouden met het optimaliseren van het functioneren van groepen en organisaties.

Dit boek is het tweede in een serie van drie. Alle drie de boeken hebben betrekking op de ontwikkeling van gezondheid in systemen. Het eerste boek, De wetten van de stam, beschrijft de betekenis van de oerwetten van systemen. Het derde boek, De bestemming van het systeem, beschrijft de ontwikkeling van ziekte en gezondheid binnen systemen.

1 Inleiding
2 De uitdaging voor mens en systeem
3 Kenmerken van de groep
4 Groepsvorming
5 De verdere ontwikkeling van de groep
6 Scriptontwikkeling
7 Het groeps- of organisatiescript
8 Gevoelens die leven in de groep
9 Schaamte en schuld
10 Fasen van groepsontwikkeling
11 De groep in synergie
12 Ziekte en gezondheid in de ontwikkeling van systemen
13 Autonomie
14 De groep en de leider

Noten
Literatuur
Weisfelt & Partners
Korte blik op de andere delen van deze serie

Piet Weisfelt

Piet Weisfelt studeerde onder meer psychologie en psychotherapie. Hij heeft ruime ervaring op het gebied van onderwijs, organisatiebegeleiding en hulp verlening. Hij is mede-oprichter van Phoenix Opleidingen TA/NLP in Utrecht en is thans werkzaam onder de naam Weisfelt & Partners. Hij... lees meer

Biblion,
In dit deel geeft Piet Weisfelt aan wat voor krachten er vrijkomen in het groepsdynamische proces. Door deze krachten te onderkennen, kunt u ze leren hanteren. U levert daarmee een bijdrage aan een gezonde ontwikkeling van uw groep of organisatie. Onderwerpen als de hechting aan het systeem, de ontwikkeling van het leiderschap en de emotionele ontwikkeling van het systeem komen uitgebreid aan de orde.

Biblion, 17-3-2006

Het boek is het tweede in een serie van drie. Evenals in deel I kent de schrijver een belangrijke plaats toe aan het begrip `liefdessysteem`. Dat is een systeem (een groep of organisatie) waarbinnen mensen zich kunnen/durven hechten aan de collega`s, de taak en de doelen van het systeem. Hechting bevordert de cohesie in het systeem en daarrnee de kwaliteit van zijn functioneren.

De schrijver bespreekt de factoren die cohesie bewerkstelligen. Belangwekkend is zijn aandacht voor de effecten van een `te veel van het goede`: veiligheid is voor een groepsproces van groot belang; te veel aandacht voor veiligheid kan echter leiden tot een belemmering voor productie en mede daardoor tot afnemende veiligheid.

Het boek maakt verbinding tussen het persoonlijke levensscript dat individuen hebben en het script dat organisaties kunnen volgen. Het vraagt aandacht voor leiderschap dat oog heeft voor hoofd, hart en de polariteit tussen man en vrouw in organisaties. Mooie voorbeelden die de inhoud van het betoog ondersteunen; het geheel is leerzaam, ook voor ervaren leidinggevenden, adviseurs en dergelijken.

Psychologie Magazine, 1-4-2006

Angst en zijn tegenpool vertrouwen zijn het meest van invloed op het gevoelsleven van een groep, zegt Psycholoog Piet Weisfelt. In De geheimen van groep laat hij zien hoe groepsleden steeds worstelen met verschillende angsten, zoals de angst voor het uiteenvallen van de groep en de vrees voor verstoting. Alleen door het onderkennen van angsten kan de groep ze overwinnen, en dat kan haar naar een hoger niveau brengen. Een grondig handboek voor ierdereen die zich bezighoudt met het functioneren van groepen.

Nederlands Tijdschrift voor Coaching, 2006

In dit boek staan de al dan niet gezonde ontwikkelingen binnen een groep centraal. Piet Weisfelt gaat daarbij niet over één nacht ijs. Minutieus legt hij uit hoe de verschillende processen binnen een groep werken. Gelukkig lardeert hij de vele theorie ook met voorbeelden uit de praktijk. Want hoe interessant het onderwerp ook is, het is af en toe wel doorbijten en je hoofd erbij houden! Allereerst worden de uitgangspunten uit de doeken gedaan. Doel van het boek is om de `verborgen potenties van een systeem vrij te maken om systemen gezond te laten functioneren.` Hierbij worden niet alleen de bewuste factoren onder de loep genomen, maar juist ook de onbewuste en daardoor wordt het wat mij betreft ook interessant om te lezen. Hoe belangrijk is het bijvoorbeeld voor mensen om autonoom te kunnen functioneren binnen een groep? Botst dat niet met het algemeen belang? Hoe ga je als individu om met de ongeschreven regels binnen een groep? Maar ook, hoe vorm je van een aantal losse individuen een hecht systeem. En hoe stuur je een groep aan, bij welke conflicten bijvoorbeeld grijp je in als manager en bij welke niet. Piet Weisfelt benadert de werking van en binnen een groep vanuit zijn achtergrond als psycholoog, zo wijdt hij bijvoorbeeld een hoofdstuk aan de werking van het script binnen een groep. Oftewel, hoe vormen ervaringen en de reacties daarop bepaalde patronen, en hoe dwingend is het karakter van zo`n script vervolgens. Ook is er veel aandacht voor de gevoelens die in een groep leven, zoals bijvoorbeeld de gevoelens van angst die ieder mens heeft, bewust of onbewust, zodra hij zich in de buitenwereld begeeft. Het uiteindelijke doel van een groep, synergie, wordt helaas maar zelden bereikt. De groep is dan zo ver ontwikkeld dat het alle stadia van de groepsontwikkeling heeft doorlopen zodat alle energie vrij kan komen voor de taken waarvoor de groep in het leven is geroepen. De som der delen is dan groter dan het geheel. De ideale groep ziet er prachtig uit, ik zou graag een keer de kans krijgen in zo`n team werken. Ik hoop dan ook van ganser harte dat dit boek een steentje bij zal dragen aan het realiseren van een gezonder werkklimaat in Nederland. Overigens is `De geheimen van de groep het tweede deel van een serie van drie boeken, die alle drie betrekking hebben op de ontwikkeling van gezondheid in systemen. (Marca van den Broek)

Managementboek Magazine, Mei 2007

Piet Wei sfelt betreurt dat veel leidinggevende zich vooral druk maken over het managen van hun groep en niet om wat hij werkelijk leidinggeven noemt: het structureren van het groepsproces. Leidinggevenden zouden groepsleden moeten inspireren tot een optimale inzet van eigen kwaliteiten. de groep beschermen tegen externe krachten, en de groep en de groepsleden toestemming geven om zich volledig te ontplooien. De leidinggevende kan er voor zorgen dat de groep zich tot een liefdessysteem ontwikkeld. Daarvoor hebben zij inzicht, kennis en vaardigheden nodig om het groepsdynamische proces te kunnen hanteren. Bij liefdessystemen is dit proces diepgaander en ingrijpender dan in de `klassieke` groepsdynamica beschreven wordt.

Het tweede deel van zijn trilogie over systemen, `De geheimen van de groep. Het proces van het systeem en de consequenties voor individu, groep en organisatie`, is dus geheel gewijd aan (de geheimen van) de groep. (In het eerste deel van deze trilogie, `De wetten van de stam`, zet weisfelt zich af tegen wat hij `organisatiecosmetica` noemt.) De greop is een aantal mensen dat naast een gezamenlijk ervaren leiderschap een gezamenlijke taak heeft, andere systemen zijn met elkaar verbonden door bloedbanden (gezin of familie), of door traditie (zoals kerkgenootschappen). Groepen zijn de eenvoudigste

taaksystemen, organisaties zijn veel complexer. Nadat Weisfelt het onderwerp van dit boek duidelijk heeft afgebakend (tot de groep), wijkt hij daar telkens vanaf,
en dat bijna op het irritante af.
`De geheimen van de groep` is gebaseerd op opvattingen en jarenlange ervaring van Weisfeit. Hij stelt de lezer op de hoogte van zijn conclusies, maar maakt ze geen deelgenoot van de afgelegde weg. Dus op welke manier al die ervaring (als trainer, coach, opleider en adviseur) zijn weerslag heeft gevonden in dit boek, is volstrekt onduidelijk.
De gevoelens die in de groep leven, zoals angst, schuld en schaamte, zijn volgens Weisfelt de deur naar de diepste lagen van de groepsdynamica. En omdat de ontwikkeling van de groep als liefdessysteem dieper graaft, springt Weisfeit als het ware over de groepsdynamische literatuur heen. In deze sprong raakt hij mij als lezer kwijt. Nergens verwijst Weisfeit naar de bestaande literatuur op het gebied van de groepsdynamica. Zo ontbreekt bijvoorbeeld elke verwijzing naar het `Handboek groepsdynamica`, de klassieker van Remmerswaal.
De Transactionele Analyse is het theoretische fundament van Weisfelt en hij gebruikt vaak allerlei scripts ontleend uit TA en scripts op zowel persoonlijk als op groepsniveau.
Na een uitleg over scriptontwikkeling gaat Weisfelt nader in op groeps- en organisatiescripts, waarbij de laatste mij erg deden denken aan de opvatting van Edgar Schein over organisatiecultuur. Scrips zijn lastig te wijzigen en kunnen leiden tot ziekte in een groep.
Een gezonde groep doorloopt vijf ontwikkelingsfasen. In de eerste fase gaat het om veiligheid, en in de tweede fase om experimenteren. In de derde fase staan grenzen centraal en in de vierde fase macht. Bereikt de groep de vijfde fase, dan is er sprake van een synergetische groep. De meeste groepen blijven onderweg steken, de groei van de groep wordt belemmerd door ziekte. Als in de eerste fase nieuwe leden niet welkom geheten worden, blijft de groep steken. Als in de tweede fase aan individuele leden geen experiment wordt toegestaan, groeit de groep niet verder. In de derde fase kan het ontbreken van grenzen de groei blokkeren waardoor er hanengevechten ontstaan. Als in de vierde fase intimiteit wordt vermeden, zal een dergelijke groep zich nooit tot een synergetische groep ontwikkelen. Verder kan de groep zich niet verder ontwikkelen dan de ontwikkeling van de leider. Dit geldt in het bijzonder voor de vijfde fase. In staccato stijl somt Weisfelt op waar leiderschap aan moet voldoen om een synergetische groep mogelijk te maken.
Weisfelt wil opleiders, trainers, coaches, adviseurs en leidinggevenden inzicht verschaffen, maar ontleent veel van zijn voorbeelden aan romans en die brengen zijn intrigerende stellingen niet onder handbereik van deze doelgroep. Als hij wel praktijkvoorbeelden geeft, hebben de meeste daarvan meer het karakter van een foto dan van een filmpje. Daardoor is het lastig de nagestreefde groepsdynamische ontwikkeling in de tijd te volgen. Voor het ontwikkelen van vaardigheden biedt Weisfelt bijzonder weinig hulp, en dat is toch wat vreemd voor een trainer en coach. De opdrachten die hij aan het eind van elk hoofdstuk geeft, hebben geen van allen betrekking op werksituaties. Weisfelt verwijst veel achterwaarts (naar het eerste deel van zijn trilogie), voorwaarts (naar het derde deel), en zijwaarts (naar andere publicaties van zijn hand) maar diept het centrale thema van `De geheimen van de groep` onvoldoende uit om verbinding te maken met de beoogde doelgroep. Dat is jammer, want ondanks (of dankzij) zijn afWijkend taalgebruik heeft Weisfeit een belangrijke boodschap voor leidinggevenden.

Piet Weisfeit en Agniet van Andel, De geheimen van de groep, Uitgeverij H. Nelissen, 2005, gebonden (276 blz.) €37,50

Dr Gertjan de Groot MCM werkt als veranderingsdeskundige bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.